Kök Hücre

Kök hücre Nedir?

Kök hücreler, insan vücudunda bulunan ve her türlü vücut hücresine dönüşebilen ana hücrelerdir. Sınırsız bir çoğalma ve farklılaşma kapasitesine sahiptirler. Nerede bir zedelenme veya onarım ihtiyacı varsa, oraya giderek gereken hücre tipine dönüşür ve hasarı onarırlar. Kök hücreler kordon kanından alınabilirler.

Kemik iliği ilk kök hücre kaynaklarındandır ve kemik iliği nakli, kemik iliğinden alınan kök hücreler ile gerçekleştirilir. Bununla birlikte kordon kanından elde edilen kök hücreler günümüzde daha sıklıkla tedavi alanlarında kullanılmaktadır. Diğer bir kök hücre kaynağı da farmakolojik mobilizasyondan elde edilen periferik kandır.

Her yaşayan organizma yaşamı boyunca, sistematik olarak yeni hücreler üretir ve bunlar daha sonra olgun ve farklı doku ve organlara dönüşen hücrelere farklılaşır. Kök hücreler, ölü hücrelerle yer değiştiren hücrelerdir. 4 çeşit kök hücre vardır.

Kök Hücre Tipleri

  1. Totipotent Hücreler: Bölünme ve organizmanın tüm hücrelerine dönüşebilme kapasitesi olan hücrelerdir. Başka bir deyişle tüm organizmayı oluşturabilen kök hücrelerdir. Döllenme sonrası oluşan zigot ve daha sonraki gelişim evrelerindeki blastoma, totipotent hücreye örnektir.
  2. Pluripotent Hücreler: Bu hücrelerin doğum öncesi gelişimden – jerm katmanına kadar üç bileşeniyle insan vücudunda farklılaştırma potansiyeli vardır: mezoderm, ektoderm ve endoderm. Bu hücreler herhangi bir tipteki hücreleri büyütebilir – tek kısıtlamaları totipotent hücrelere geri dönüşme yetersizlikleridir – insan gelişiminin ilk aşamasında ortaya çıkabilirler.
  3. Multipotent Hücreler: Tek jerm katmanından oluşurlar. Orijininde yer alan jerm katmanı kısıtlılığı olmakla birlikte, çeşitli farklı hücrelere dönüşebilme potansiyeline sahiptirler. Örnek olarak mezoderm içinde bu hücreler kemik iliği, kan ve kas hücreleri olarak gelişebilirler. Bu tip hücreler kordon kanında zengin miktarda bulunan hematopoetik kök hücre içerirler.
  4. Unipotent Hücreler: Gelişimin son evresinde ortaya çıkarlar – sadece bir çeşit yetişkin hücre tipine farklılaşma kapasitesi gösterirler (örnek: epitel hücresi), yetişkin hücrelerin aksine bölünme kapasiteleri vardır.